स्वास्थ्याची दिवाळी! फराळावर ताव मारताना आरोग्याचीही घ्या काळजी
★ वोक्हार्ट हॉस्पिटल्सच्या आहारतज्ज्ञांचे मोलाचे सल्ले
नागपूर: ( दि. ९ नोव्हें. २०२६ ) दिवाळी हा दिव्यांचा, प्रेमाचा आणि विविध स्वादिष्ट पदार्थांचा सण आहे. चकली, करंजी, लाडू आणि पारंपरिक मिठाई यांसारखे फराळाचे पदार्थ आपल्या आनंदाला द्विगुणित करतात. मात्र, या आनंदाच्या ओघात खाण्यापिण्याच्या अनियमित वेळा, रात्री उशिरापर्यंत जागणे आणि गरजेपेक्षा जास्त खाणे यामुळे पोट फुगणे, थकवा आणि अस्वस्थता यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. यंदाची दिवाळी केवळ ताटातील गोड पदार्थांसोबतच उत्तम आरोग्याचा आनंद देणारी ठरू द्या, असे आवाहन वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूरच्या वरिष्ठ आहारतज्ज्ञ (सिनियर डायटीशियन) स्वाती अवस्थी यांनी केले आहे.
सणाचा खरा आनंद तेव्हाच मिळतो, जेव्हा आपण उत्साही, आनंदी आणि निरोगी असतो. यासाठी खाण्याच्या सवयींबाबत जागरूक राहणे अत्यंत गरजेचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
अनेकजण नंतर गोड पदार्थ खाता यावेत म्हणून मुख्य जेवण टाळतात, ही एक अत्यंत सामान्य चूक आहे. यामुळे प्रचंड भूक लागते आणि नंतर गरजेपेक्षा जास्त फराळ खाल्ला जातो. त्यामुळे जेवणाच्या नियमित वेळा पाळून संतुलित आहार घेणे केव्हाही उत्तम ठरते. ताटात उपलब्ध असलेले सर्व पदार्थ खाण्याऐवजी, जे खरोखर आवडतात तेच पदार्थ निवडा. हळूहळू खा आणि प्रत्येक घासाचा आनंद घ्या. खाण्यावर अनावश्यक बंधने घालण्यापेक्षा 'विचारपूर्वक आणि योग्य प्रमाणात खाणे' अधिक फायदेशीर ठरते.
पारंपरिक फराळासोबतच ताटात पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करून जेवण अधिक संतुलित करता येते. यासाठी आवडीच्या फराळासोबत भाजलेले मखाणे, ढोकळा, चणा चाट आणि घरगुती भाज्यांच्या टिक्की यांसारख्या पर्यायांचा समावेश करू शकता. यामुळे पारंपरिक चवीची मजा कायम राहून पौष्टिकतेचीही भर पडेल.
बाहेर जाताना हलका नाश्ता किंवा संतुलित जेवण करूनच बाहेर पडा, जेणेकरून अतिखाणे टाळता येईल.
जो फराळ खरोखर आवडतो, तोच मर्यादित प्रमाणात निवडा आणि हळूहळू खा. मेन्यूमध्ये मखाणे, ढोकळा, चणा चाट यांसारख्या पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करा. नियमित जेवल्यामुळे दिवसभरात वारंवार खाण्याची सवय टाळता येते. दिवसभर पुरेसे पाणी प्या आणि साखरेची पेये टाळा. जेवणानंतर हलकी चाल, फॅमिली डान्स किंवा घरातील तयारीमुळे शरीराची हालचाल कायम ठेवा. एखाद्या वेळी जास्त खाल्ले गेल्यास दुसऱ्या दिवशी जेवण न जेवण्याची चूक करू नका, तर लगेच नेहमीच्या संतुलित आहारावर या. मधुमेह, हृदयविकार, उच्च रक्तदाब किंवा किडनीच्या समस्या असलेल्या व्यक्तींनी आपल्या आहाराकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. डॉक्टरांच्या सल्ल्याने साखरेचे आणि मिठाचे प्रमाण ठरवून त्यांनीही योग्य नियोजनासह दिवाळीचा आनंद घ्यावा.
कुटुंबात लहान मुलांना सोबत घेऊन पौष्टिक पदार्थ बनवण्यास आणि शारीरिक हालचालींना प्रोत्साहन दिल्यास भविष्यासाठी चांगल्या आरोग्याची पायाभरणी होईल, असा मोलाचा संदेश या निमित्ताने देण्यात आला आहे. निरोगी खाणे म्हणजे आवडत्या पदार्थांचा त्याग नव्हे, तर विचारपूर्वक योग्य पदार्थ निवडणे होय. या दिवाळीत सणाचा आनंद आणि चांगले आरोग्य दोन्हींचा समतोल साधा. सर्वांना आनंदी, निरोगी आणि समृद्ध दिवाळीच्या हार्दिक शुभेच्छा!
स्वाती अवस्थी
सिनियर डायटीशियन,
वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूर.
